Relatie kat en Aviare Influenza

In de media zijn diverse berichten verschenen over de vatbaarheid van katten voor het Aviare Influenza virus type H5N1. De basis hiervan is gelegen in onderzoek dat gedaan is naar de rol van katten in de epidemiologie van H5N1 in Azië. Er is een aantal wetenschappelijke artikelen verschenen over H5N1 virus infectie in katten. De samenvattingen vindt u hieronder.

Daarnaast kunt u in de praktijk geconfronteerd worden met vragen over katten in relatie met AI. Hieronder zijn aan de hand van verschillende scenario's de antwoorden op een aantal van die vragen gegeven.


 

Kuiken T, Rimmelzwaan G, Van Riel D, Van Amerongen G, Baars M, Fouchier R, Osterhaus A: Avian H5N1 influenza in cats. Science 2004, 306:241.

During the 2003 to 2004 outbreak of avian influenza A (H5N1) virus in Asia, there were anecdotal reports of fatal infection in domestic cats, although this species is considered resistant to influenza. We experimentally inoculated cats with H5N1 virus intratracheally and by feeding them virus-infected chickens. The cats excreted virus, developed severe diffuse alveolar damage, and transmitted virus to sentinel cats. These results show that domestic cats are at risk of disease or death from H5N1 virus, can be infected by horizontal transmission, and may play a role in the epidemiology of this virus.

Rimmelzwaan G, Van Riel D, Baars M, Bestebroer TM, Van Amerongen G, Fouchier RAM, Osterhaus ADME, Kuiken T: Influenza A virus (H5N1) infection in cats causes systemic disease with potential novel routes of virus spread within and between hosts. American Journal of Pathology 2006, 168:176-183.

The ongoing outbreak of avian influenza A virus (subtype H5N1) infection in Asia is of great concern because of the high human case fatality rate and the threat of a new influenza pandemic. Case reports in humans and felids suggest that this virus may have a different tissue tropism from other influenza viruses, which are normally restricted to the respiratory tract in mammals. To study its pathogenesis in a mammalian host, domestic cats were inoculated with H5N1 virus intratracheally (n = 3), by feeding on virus-infected chicks (n = 3), or by horizontal transmission (n = 2) and examined by virological and pathological assays. In all cats, virus replicated not only in the respiratory tract but also in multiple extra-respiratory tissues. Virus antigen expression in these tissues was associated with severe necrosis and inflammation 7 days after inoculation. In cats fed on virus-infected chicks only, virus-associated ganglioneuritis also occurred in the submucosal and myenteric plexi of the small intestine, suggesting direct infection from the intestinal lumen. All cats excreted virus not only via the respiratory tract but also via the digestive tract. This study in cats demonstrates that H5N1 virus infection causes systemic disease and spreads by potentially novel routes within and between mammalian hosts. 

 


 

Mogelijke vragen
Deze studies kunnen leiden tot een aantal praktische vragen m.b.t. H5N1 virus en katten. Het antwoord hierop hangt af van het scenario. Dit advies is opgesteld door Thijs Kuiken en Ab Osterhaus van het Erasmus MC, Rotterdam in overleg met het Ministerie van LNV en het RIVM.


SCENARIO 1: H5N1 virus is niet vastgesteld in Nederland (situatie van 27 februari 2006).

Vraag
Wat is het risico dat mijn kat H5N1 virus infectie krijgt?
Antwoord
Dit is niet of nauwelijks aanwezig.

Vraag
Wat is het risico dat katten een rol spelen in de verspreiding van H5N1 virus?
Antwoord
Dit is niet of nauwelijks aanwezig.

Vraag
Wat is het risico dat ik H5N1 virus infectie krijg van mijn kat?
Antwoord
Dit is niet of nauwelijks aanwezig.

Advies
Vooralsnog geen.

 

SCENARIO 2: H5N1 virus is vastgesteld in wilde vogels in Nederland.

Vraag
Wat is het risico dat mijn kat H5N1 virus infectie krijgt?
Antwoord
Uit experimenteel werk blijkt, dat katten geïnfecteerd kunnen worden met H5N1 virus en dodelijk ziek kunnen worden. De voornaamste verschijnselen zijn verhoogde lichaamstemperatuur, algehele malaise, versnelde en bemoeilijkte ademhaling, conjunctivitis, protrusie van het derde ooglid, en eventueel diarree. Hoewel er geen rapporten zijn dat katten geïnfecteerd worden door contact met geïnfecteerde wilde vogels, is dit zeker niet uit te sluiten. De wilde vogelsoorten in Europa en Azië waarin H5N1 virus tot nu toe is gevonden zijn voornamelijk watervogels (zwanen, ganzen, eenden) en niet de vogelsoorten (mezen, mussen, merel, andere kleine vogels in en om tuinen) waarmee katten normaliter in aanraking komen. Om die reden lijkt het risico klein dat katten H5N1 infectie krijgen door contact met wilde vogels. Echter, H5N1 virus is in principe besmettelijk voor alle vogelsoorten en het is niet uit te sluiten dat vogelsoorten waarmee katten in contact komen in de toekomst besmet zullen worden. Mocht dit gebeuren, dan zou het risico van infectie door wilde vogels groter worden.
Conclusie
Het risico dat een kat geïnfecteerd raakt met H5N1 is zeer gering, maar niet uit te sluiten.

Vraag 
Wat is de rol van katten in de verspreiding van H5N1 virus?
Antwoord
Experimenteel geïnfecteerde katten scheiden virus uit via de luchtwegen en via het maagdarmkanaal, en dragen de infectie over naar andere katten. Dit betekent dus dat katten H5N1 virus kunnen verspreiden. De verwachting is echter dat bij aanwezigheid van H5N1 virus in wilde vogels (vooral als het om watervogels gaat), de kans of besmetting van katten klein zal zijn. Echter, onder bepaalde omstandigheden, en wanneer het virus wordt gevonden in vogels waarmee katten vaker contact hebben, kunnen katten een rol kunnen spelen bij de verspreiding van virus.
Conclusie
De rol van katten in de verspreiding van het H5N1 virus is niet uit te sluiten, maar zeer gering.

Vraag 
Wat is het risico dat ik H5N1 virus infectie krijg van mijn kat?
Antwoord
Overdracht van H5N1 virus (of een andere influenzavirus) van kat naar mens is niet vastgesteld, hoewel het theoretisch mogelijk is. Omdat de verwachting is dat de kans op besmetting van katten door vogels klein zal zijn, zal ook het risico dat een mens door een kat geïnfecteerd wordt klein zijn.
Conclusie
Het risico dat ik H5N1 virus van mijn kat krijg is niet uit te sluiten, maar zeer gering.

Advies 
In zones waar H5N1 infectie in wilde vogels is vastgesteld, zouden katten binnen gehouden moeten worden om contact tussen katten en wilde vogels te voorkomen. Indien er sprake is van mogelijk contact tussen katten en besmette wilde vogels, of wanneer katten verschijnselen vertonen die lijken op die van influenza, zouden de katten voor een bepaalde tijd in quarantaine moeten worden gehouden, waarbij nader onderzoek dient plaats te vinden.

 

SCENARIO 3: H5N1 virus is vastgesteld in pluimvee in Nederland.

Vraag 
Wat is het risico dat mijn kat H5N1 virus infectie krijgt?
Antwoord
In principe is het risico aanwezig als contact met besmet pluimvee of hun uitwerpselen niet zeker kan worden uitgesloten. Uit anekdotische rapporten uit gebieden met endemische H5N1 virus infectie in pluimvee, zouden contact met geïnfecteerd pluimvee alsmede hun uitwerpselen en eten van besmette pluimvee karkassen de voornaamste bron van infectie zijn. Bij H5N1 virus uitbraken in pluimvee is het dus van belang om contact tussen katten en pluimvee en hun uitwerpselen te voorkomen.
Conclusie
Het risico dat een kat geïnfecteerd raakt met H5N1 is zeer gering, maar niet uit te sluiten.

Vraag 
Wat is de rol van katten in de verspreiding van H5N1 virus?
Antwoord
De verwachting is echter dat bij een uitbraak van H5N1 virus infectie in pluimvee, bij de juiste voorzorgsmaatregelen katten nauwelijks bij zullen dragen tot de virus verspreiding. Dit omdat het aantal besmette vogels vele malen hoger is dan het aantal besmette katten, en omdat pluimvee veel meer virus uitscheidt dan katten. Desondanks zouden katten onder bepaalde omstandigheden een rol kunnen spelen, bijvoorbeeld door van een pluimveebedrijf naar een andere te gaan, en is het verstandig daarmee rekening te houden.
Conclusie
De rol van katten in de verspreiding van het H5N1 virus is niet uit te sluiten, maar zeer gering.

Vraag 
Wat is het risico dat ik H5N1 virus infectie krijg van mijn kat?
Antwoord
Overdracht van H5N1 virus (of een andere influenzavirus) van kat naar mens is niet vastgesteld, hoewel het theoretisch mogelijk is. Echter, net zoals bij de rol van katten bij virusverspreiding, zal het risico dat een mens door een kat geïnfecteerd wordt vele malen kleiner zijn dan door pluimvee. Onder bepaalde omstandigheden, bijvoorbeeld in een huishouden op een bedrijf met besmet pluimvee, zou deze route mogelijk zijn, en is het van belang rekening te houden ermee.
Conclusie
Het risico dat ik H5N1 virus van mijn kat krijg is niet uit te sluiten, maar zeer gering.

Advies
In zones waar H5N1 infectie in pluimvee is vastgesteld, zouden katten binnen gehouden moeten worden om contact tussen katten en pluimvee te voorkomen. In geval dat er sprake is van mogelijk contact tussen katten en besmet pluimvee, of wanneer katten verschijnselen vertonen die lijken op die van influenza, zouden de katten voor een bepaalde tijd in quarantaine moeten worden gehouden, waarbij nader onderzoek dient plaats te vinden. 

Zwerfkatten
Wanneer H5N1 virus vastgesteld wordt in Nederland, ofwel in wilde vogels , ofwel in pluimvee, kan niet uitgesloten worden dat zwerfkatten besmet worden met H5N1 virus. Door hun bewegingen zouden zij het virus kunnen verspreiden naar een ander gebied. Daarnaast zouden zij, wanneer zij ziek worden en opgevangen worden, een mogelijke bron van besmetting kunnen zijn voor mensen. 

Andere diersoorten
Voor de volledigheid is het goed te vermelden dat H5N1 virus niet alleen infectie kan veroorzaken bij katten, maar ook bij andere soorten carnivoren. Er zijn rapporten van besmetting en ziekte bij onder andere tijgers, luipaarden, en civetkatten. Infectie met H5N1 virus bij honden en varkens is beschreven. Door het brede gastheerbereik van dit virus kan niet worden uitgesloten dat andere wilde of gedomesticeerde diersoorten zoals vossen, zeehonden, en marterachtigen, alsmede pelsdieren met dit virus kunnen worden geïnfecteerd.